Przejdź do treści
Logo "Tacheles - Jahr der jüdischen Kultur in Sachsen 2026". Links ist eine halbe Menorah in blauen Farbtönen zu sehen.

Eberhard Rosenberg (Bob Mackenzie)

Z Neukirchen do Szkocji

Urodzony 7 czerwca 1930 r. w Chemnitz
Zmarł 29 stycznia 2022 r. w Szkocji

Dzieciństwo w Neukirchen

Trzy lata po urodzeniu Eberhard Rosenberg wraz z rodziną przenosi się do pobliskiego Neukirchen. Jego ojciec Herbert jest Żydem, a matka Margarete – protestantką. Eberhard i jego siostra wychowują się w wierze protestanckiej, a religia żydowska nie odgrywa w domu żadnej roli.

Dla nazistów nie ma to żadnego znaczenia. Herbert Rosenberg zostaje wywieziony do obozu koncentracyjnego Buchenwald w trakcie pogromów listopadowych i zwolniony dopiero w lutym 1939 roku. W wyniku tych doświadczeń podejmowana jest decyzja o wysłaniu dzieci do Anglii.

Ucieczka i schronienie

Rodzeństwo przybywa 16 marca 1939 roku statkiem z holenderskiego Hoek do Harwich w Anglii. Ucieczkę zorganizowała brytyjska organizacja parasolowa Refugee Children’s Movement, która opiekowała się większością dzieci. Rodzeństwo zostaje najpierw zakwaterowane w Selkirk na południu Szkocji, a po kilku tygodniach przeniesione do Forres w północnej Szkocji, niedaleko Inverness. Tam przyjęła ich rodzina Mackenzie.

Utrzymywali kontakt listowny z rodzicami, którzy chcieli dołączyć do dzieci w Szkocji. Jednak ich wniosek został rozpatrzony zbyt późno i wyjazd nie doszedł do skutku. Herbert Rosenberg został jeszcze w lutym 1945 r. deportowany do Theresienstadt, ale przeżył i powrócił do swojej żony.

Nowy początek w Szkocji

Eberhard Rosenberg zostaje mechanikiem, elektrykiem, a w 1949 roku także obywatelem brytyjskim. Z przywiązania do swojej rodziny goszczącej zmienia imię na Bob Mackenzie.

W 1952 roku Margarete Rosenberg może odwiedzić swoje dzieci w Szkocji, jednak jej mąż nie otrzymuje wizy. Dopiero w 1958 roku oboje mogą wyjechać i zobaczyć swoich wnuków. Podczas tej wizyty Bob Mackenzie widzi swoich rodziców po raz ostatni. Ponieważ pracuje dla rządu, obawia się, że jego brytyjskie obywatelstwo nie zostanie uznane w NRD i dlatego nigdy nie jedzie do rodziców. Dopiero we wrześniu 1996 roku odwiedza Neukirchen i Chemnitz.

Źródła i literatura

Na stronie „Gathering the Voices” można wysłuchać wywiadu z Bobem Mackenzie. Znajdują się tam również dodatkowe zdjęcia

Również na YouTube można znaleźć obszerny wywiad z nim.