Max Abel
Góry Rudowe, Stany Zjednoczone, Chemnitz
* 09.02.1889 w Dessau
✡ 19.12.1955 w Karl-Marx-Stadt
Życie i działalność
Max Abel urodził się w Dessau (Anhalt). Pierwsze lata życia spędził wraz z rodzicami, Hermannem Abelem i Rosą Huhn, oraz rodzeństwem w Rudawach, aż do 1906 roku, kiedy to rozpoczął naukę w gimnazjach realnych w Annabergu i Chemnitz. Następnie odbył praktykę handlową w żydowskiej fabryce dywanów „Bachmann & Ladewig” w Chemnitz. Po czterech latach spędzonych w USA w latach 1909–1913, gdzie doskonalił swoją wiedzę handlową, wraca do Niemiec i do wybuchu I wojny światowej pracuje jako przedstawiciel handlowy dla przędzalni, tkalni i skręcalni. W latach 1915–1918 służy na froncie jako żołnierz piechoty podczas I wojny światowej.
Po demobilizacji pracował jako prokurent, a od 1922 roku był współwłaścicielem ojcowskiej agencji i firmy komisowej w Chemnitz. 31 maja 1922 r. poślubił młodszą o cztery lata protestantkę Margarethe Amandę Clarę Henke z Berlina – małżeństwo pozostało bezdzietne. Jego ojciec zmarł w 1936 r. w Chemnitz i został pochowany na cmentarzu żydowskim w Chemnitz-Altendorf.
Pogrom listopadowy 1938 roku
Podczas pogromu listopadowego w 1938 roku Max Abel został aresztowany i przetrzymywany w obozie koncentracyjnym Buchenwald do 7 grudnia 1938 roku.
Czas w okresie nazizmu
W listopadzie 1938 roku jego firma została wpisana do „Wykazu żydowskich przedsiębiorstw przemysłowych i hurtowych” Izby Przemysłowo-Handlowej w Chemnitz, a dwa miesiące później cofnięto mu zezwolenie na prowadzenie działalności gospodarczej. W marcu 1939 r. firma zostaje ostatecznie zlikwidowana, a on sam musi przymusowo przenieść się do chemnickiego „domu dla Żydów” przy Ahornstraße 32 (Kaßberg). Jego plany ucieczki do Boliwii kończą się niepowodzeniem.
Następują lata pracy przymusowej w miejskim zarządzie ogrodów („pielęgnacja” cmentarza gminnego), przy budowie dróg u przedsiębiorcy z branży robót ziemnych z Zwickau, Bruno Lautnera, jako pomocnik metalowy w fabryce opraw oświetleniowych „E.F. Barthel” w Altchemnitz, a także jako pomocnik gminny przy kompletowaniu „transportu Żydów” do getta Bełżyce koło Lublina (dzisiejsza Polska).
14 lutego 1945 r. Abel zostaje deportowany do getta Theresienstadt, ale wkrótce zostaje wyzwolony przez aliantów.
Powrót do Chemnitz
Kiedy w czerwcu 1945 roku powrócił do Chemnitz, jego dawny dom został całkowicie zbombardowany, a żona uciekła do Plaue koło Flöha. Zamieszkał w domu przy ulicy Vettersstraße 13, wstąpił do SPD i został członkiem-założycielem Gminy Żydowskiej w Chemnitz, utworzonej 7 września 1945 roku, której później był członkiem zarządu i przewodniczącym.
Po krótkim okresie pracy jako powiernik wkrótce zostaje zatrudniony w Banku Rzemiosła i Przemysłu w Chemnitz. Jego żona Margarethe umiera 10 listopada 1948 roku. Wkrótce potem wchodzi w związek partnerski z jej siostrą Irmgard Henke, która przejęła opiekę nad cmentarzem żydowskim, który trwa do jego śmierci 19 grudnia 1955 r. Zostaje pochowany na cmentarzu żydowskim w Chemnitz. Ostatnim miejscem zamieszkania Maxa Abela jest ulica Walter-Oertel-Straße 44 (Helenenhof) w Karl-Marx-Stadt. Jego partnerka umiera tam 24 sierpnia 1977 r.

