Heinz-Joachim Dataschwili

Heinz-Joachim Dataschwili pochodzi z rodziny niemiecko-gruzińskiej. Jego ojciec Chaim (ur. 15 sierpnia 1892 r.) urodził się w Achalziche w Gruzji i był robotnikiem, a matka, Getrud Johanna Roscher (ur. 11 listopada 1896 r.), pracowała w restauracji. Heinz-Joachim uczęszcza do szkoły dla sierot oraz do żydowskiej szkoły religijnej, a następnie kończy naukę zawodu malarza. Do 1937 roku pracuje jako operator kinowy oraz jako pomocnik na targu u żydowskiego przedsiębiorcy Josepha Kiewego.

Podczas pogromu listopadowego w 1938 roku Heinz-Joachim przebywa tymczasowo w „areszcie ochronnym” – jako Żyd i były obywatel ZSRR podlega szczególnemu nadzorowi policyjnemu. Jego ojciec zostaje natomiast aresztowany i wywieziony do obozu koncentracyjnego Buchenwald. W marcu 1942 roku wraz z 89 innymi żydowskimi mężczyznami zostaje przewieziony do ośrodka zagłady w Bernburgu. Odbywa się to prawdopodobnie w ramach „Akcji 14 f 13”, kryptonimu obejmującego deportację i zabójstwo chorych i niezdolnych do pracy więźniów obozów koncentracyjnych, wśród których było wielu Żydów.

Heinz-Joachim uniknął nakazu zabezpieczenia majątku, ponieważ go nie posiadał, i snuje plany ucieczki do Gruzińskiej Republiki Radzieckiej – jednak plany te kończą się niepowodzeniem.

Od lata 1941 roku jest robotnikiem przymusowym w cegielni oraz w fabryce opraw oświetleniowych E. F. Barthel w Altchemnitz. Tam, w oddziale roboczym, w złych warunkach pracy i życia, musi natryskiwać łuski granatów farbą nitro. W rezultacie zapada na chorobę płuc. Stan zdrowia poprawia się chwilowo dzięki pomocy żydowskiego lekarza dr. Adolfa Lippa. Podczas bombardowania miasta 5 marca 1945 r. znajduje schronienie w gminie Claußnitz.

Po wojnie Dataschwili powrócił do pracy jako operator kinowy w chemnickim „Biograph-Theater” (dawniej przy Königsstraße 34, w centrum miasta) i został członkiem-założycielem nowej gminy żydowskiej w Chemnitz. W sierpniu 1945 roku poślubił Gertrud Helene Friedmann, jednak po roku rozwiedli się. W 1950 roku ożenił się z młodszą o cztery lata Dorotheą Schmidt z Górnego Śląska, z którą miał syna.

Po ponownym zachorowaniu na gruźlicę regularnie przebywał w sanatoriach. W wyniku wieloletniej choroby płuc zmarł 25 marca 1981 r. i został pochowany na cmentarzu żydowskim w Chemnitz. Ostatnio mieszkał w domu gminy żydowskiej przy ulicy Stollberger Straße 28. Jego wdowa zmarła 22 lipca 1998 r. w Rostocku, gdzie mieszkał ich syn.