Przejdź do treści
Logo "Tacheles - Jahr der jüdischen Kultur in Sachsen 2026". Links ist eine halbe Menorah in blauen Farbtönen zu sehen.

Erich Wangenheim

Z Chemnitz do Izraela

* 23.04.1884 in Chemnitz
✡ 05.08.1955 in Tel Aviv (Israel)

Życie i działalność

Erich Wangenheim urodził się w Chemnitz jako syn małżeństwa kupców Theodora Wangenheima i Johanny Idy Joachimsthal. Po ukończeniu gimnazjum rozpoczął praktykę handlową we Frankfurcie nad Menem. Dalsze wykształcenie zdobywa za granicą. Od czerwca 1912 roku jest współwłaścicielem fabryki odzieży bielizny ojca, a rok później poślubia młodszą o sześć lat córkę właściciela domu, Emilie Ellen Tuchler z Drezna – z tego małżeństwa w 1916 roku rodzi się syn.

Podczas I wojny światowej Wangenheim służy jako żołnierz na froncie (podoficer), gdzie traci lewą nogę. W Chemnitz zostaje przewodniczącym lokalnej grupy Reichsbundu żydowskich żołnierzy frontowych (1931–1932). Po śmierci ojca w 1925 r. staje się jedynym właścicielem fabryki odzieży przy nieistniejącej już ulicy Lange Straße 46 (centrum). Do 1938 roku mieszka wraz z matką, która zostaje komandytariuszką pralni, przy Agricolastraße 13 (Kaßberg).

Czas w okresie nazizmu

Kiedy w kwietniu 1933 roku w Chemnitz ogłoszono wezwanie do „bojkotu żydowskich sklepów, adwokatów i lekarzy”, ucierpiał na tym również sklep z bielizną Theodora Wangenheima. W wyniku utraty znacznej części klientów firma tymczasowo ogłosiła upadłość – jeszcze w tym samym roku musiał zamknąć działalność. Erich Wangenheim zostaje członkiem rady gminy wyznaniowej (komisji szkolnej) i przejmuje obowiązki księgowe.

Podczas pogromu listopadowego zostaje aresztowany i przetrzymywany do 26 listopada 1938 r. w obozie koncentracyjnym Buchenwald.

Deportacja

W marcu 1936 roku zostaje wybrany na przewodniczącego Izraelskiej Gminy Wyznaniowej, a w październiku 1939 roku mianowany przewodniczącym Żydowskiego Związku Kultu w Chemnitz. Od lutego 1940 roku Erich zarządza żydowskim domem spokojnej starości przy Antonplatz, z którym trzy lata później zawiera „umowę o wykupie domu”. Do 1943 roku mieszka wraz z żoną w „domu dla Żydów” przy Apollostraße 18.

Jego matka Johanna zostaje we wrześniu 1942 roku deportowana do getta w Theresienstadt i prawdopodobnie umiera tam 30 października. 29 marca 1943 r. również Emilie i Erich Wangenheim zostali deportowani do Theresienstadt. Emilie zmarła 21 marca 1944 r.

Powrót do Chemnitz

Erich zostaje uwolniony i 13 czerwca 1945 r. wraca do Chemnitz. Od tej pory mieszka tam w hotelu „Hermann” (Königsstraße 38, obecnie Straße der Nationen) i współtworzy gminę żydowską.

Przy Gartenstraße 29 (Chemnitz-Rabenstein) otwiera sklep z tekstyliami („Magazin für die Rote Armee”). Wdaje się w spór z ośrodkiem opieki nad więźniami politycznymi i w 1948 r. ponownie zamyka sklep. W lipcu 1946 r. pielęgniarka Gertha Sand z Berlina zostaje przydzielona do opieki nad nim. Wraz z nią Erich przenosi się w styczniu 1949 r. do Monachium, a następnie wyemigrował do Izraela, do swojego syna Gustava.

5 sierpnia 1955 r. zmarł w Tel Awiwie (Izrael).