Eduard Adler
Przeżył pod fałszywym nazwiskiem
* 1 października 1924 r. w Speyer
✡ sierpień 1987 r. w Rockville w stanie Maryland (USA)
Życie i działalność
Niewiele wiadomo o wczesnym życiu Eduarda Adlera. Do jesieni 1940 roku dorastał w Speyer w Nadrenii jako syn Maxa Adlera i Selmy Mayer. W tym okresie prawdopodobnie odbywał praktykę cukierniczą. Później zaczął nazywać się Edward. Jego ojciec został wywieziony do obozu koncentracyjnego Dachau podczas pogromów listopadowych w 1938 roku.
Deportacja
22 października 1940 r. wraz z rodziną i 6500 innymi Żydami z Badenii, Palatynatu i Saary zostaje deportowany do Francji. Początkowo przebywa w obozie internowania Gurs w południowo-zachodniej Francji u podnóża Pirenejów, a następnie w sierpniu 1941 r. zostaje przewieziony do obozu „Les Milles” w Aix-en-Provence niedaleko Marsylii. Stamtąd zostaje przewieziony do obozu zbiorczego Drancy na północny wschód od Paryża, z którego więźniowie są wysyłani do obozu zagłady Auschwitz-Birkenau. Jego rodzice zostają deportowani 14 sierpnia 1942 r. wraz z 1000 innych osób i zamordowani w Auschwitz.
Ratowanie i przetrwanie
Francusko-żydowska organizacja pomocy dzieciom Œuvre de secours aux enfants (OSE) udaje się uwolnić Eduarda Adlera z Drancy. Wyposażony w fałszywe dokumenty, pracuje jako drwal, aż w listopadzie 1943 roku zostaje zatrzymany podczas kontroli Wehrmachtu i przewieziony do koszar w Paryżu. Wraz z 60 innymi Francuzami zostaje wysłany do obozu szkoleniowego SS w Sennheim (Cernay w Alzacji). W 1944 roku wszyscy żołnierze zostają przeniesieni do Pragi. Później trafia do Küstrin (Kostrzyn nad Odrą, dzisiejsza Polska) w 65. kompanii Francuskiej Legii Ochotniczej przy ujściu Odry i Warty. 2 stycznia 1945 r. z powodu odniesionych ran trafia do szpitala wojskowego w Aue (Saksonia), a trzy miesiące później do amerykańskiej niewoli wojennej. Ze względu na swoje żydowskie pochodzenie zostaje zwolniony kilka tygodni później.
Z Chemnitz do Speyer
18 maja 1945 roku Eduard Adler zatrzymuje się w Mittweida u swojej ciotki Klary Fiedler. W tamtejszym ratuszu rejestruje się jako kierowca. 7 września 1945 r. wraz z ciotką zostaje członkiem-założycielem gminy żydowskiej w Chemnitz.
Nie pozostaje tu jednak długo – miesiąc później wyjeżdża do Speyer. W następnym roku poślubia Irmę Wetzel. W 1947 r. rodzi się ich córka Brigitte.
... a potem do Stanów Zjednoczonych
W 1950 roku wyjeżdża wraz z żoną i córką z Bremy do Stanów Zjednoczonych i osiedla się najpierw w Norwalk (Connecticut), a później w Baltimore (Maryland), gdzie już od kilkudziesięciu lat mieszkają rodzeństwo jego ojca.
W sierpniu 1987 roku Eduard Adler umiera w Rockville (Maryland). 15 marca 2005 r. w Gaithersburgu (Maryland) umiera jego wdowa.




