Samuel Lampel

Samuel Lampel dorastał w rodzinie zastępczej w berlińskim Scheunenviertel, dzielnicy zamieszkanej głównie przez Żydów wschodnioeuropejskich. Organizacja charytatywna umożliwiła mu naukę w Izraelickim Instytucie Edukacyjnym w Ahlem koło Hanoweru. W wieku siedemnastu lat rozpoczął naukę w Żydowskim Seminarium Nauczycielskim, a w 1904 roku objął pierwszą posadę nauczyciela w Ahlem. W szkole dyrygował chórem i odkrył swoje powołanie.

W kwietniu 1914 roku przeniósł się do berlińskiej Akademii Muzycznej. Tej samej jesieni został asystentem kantora w Lipsku, a wkrótce potem kantorem w Wielkiej Synagodze przy Gottschedstrasse. W 1920 roku został mianowany kantorem głównym, a ostatecznie, w 1927 roku, kantorem głównym. Pełniąc tę ​​funkcję, znacząco ukształtował muzyczny charakter nabożeństw w parafii. Starał się również pełnić rolę mediatora. Synagoga miała charakter liberalny, dlatego Lampel zezwolił na używanie organów i występy różnych chórów, w tym niektórych nieżydowskich. Spotkało się to ze szczególnym oporem ze strony ortodoksów, którzy zyskiwali coraz większe wpływy w społeczności. Jednocześnie nauczał w Wyższej Szkole Izraelickiej w Lipsku, założonej w 1912 roku przez Ephraima Carlebacha.

Deklarowanym celem Lampela było udostępnienie żydowskiej muzyki liturgicznej również nieżydowskim mieszkańcom Lipska. Wraz z wieloletnim dyrygentem chóru Barnetem Lichtem (1874–1951) oferował wycieczki z przewodnikiem po synagodze i wykłady. Jednak jego koncerty synagogalne, w których łączył żydowską muzykę liturgiczną z klasyką Beethovena, Bacha i Mendelssohna-Bartholdy'ego, zyskały szczególną sławę. Lampel był również pionierem w wykorzystaniu nowoczesnych mediów i realizował audycje radiowe z muzyką synagogalną.

Jego kompozycje do dziś cieszą się popularnością. Chór Synagogi w Lipsku, założony w 1962 roku przez ówczesnego kantora Wernera Sandera, jest szczególnie oddany pielęgnowaniu jego spuścizny.

Miejsce działalności Lampela, Wielka Synagoga Gminna, zostało zniszczone – podobnie jak niemal wszystkie inne synagogi w Lipsku – podczas pogromu listopadowego w 1938 roku. Następnie pełnił funkcję kantora w synagodze Brodego przy ulicy Keilstraße, która została wbudowana w budynek mieszkalny i dzięki temu uniknęła zniszczenia; wkrótce zaczął również pełnić obowiązki rabina.

Wraz z żoną Rosą (1882–1942) Lampel musiał później przenieść się z ich mieszkania przy ulicy Tschaikowskistraße 23 do przymusowego zakwaterowania („Judenhaus”) przy ulicy Leibnizstraße 30. Ich syn Werner Lampel (1919–1992) zdołał w 1939 roku uciec do Wielkiej Brytanii.

13 lipca 1942 roku Rosa i Samuel Lampel zostali deportowani wraz z około 1000 osób z całych Niemiec do Auschwitz. Oboje zostali prawdopodobnie zamordowani kilka dni po przybyciu na miejsce.

Życie Samuela Lampela nadal stanowi inspirację dla ludzi, zwłaszcza w Lipsku. W 1992 roku nazwano jego imieniem ulicę ulica w dzielnicy Lipsk-Mockau. Od 2014 roku upamiętniają go dwa kamienie pamięci upamiętniają Rosę i Samuela Lampelów przed ich ostatnim domem przy ulicy Tschaikowskistraße, a od 2023 roku o Samuelu Lampelu informuje tam również tablica pamiątkowa. Chór synagogalny z Lipska wyda w 2023 roku płytę CD z kompozycjami Lampela Modlitwa wieczorna na Szabat.

Uczniowie i uczennice gimnazjum im. F.-A. Brockhausa w Lipsku przygotują w 2026 r. obszerną wystawę poświęconą Samuelowi Lampelowi. Przylegająca do szkoły ulica Samuel-Lampe-Straße wzbudziła ich ciekawość. Wystawa zostanie zaprezentowana latem 2026 roku w Muzeum Szkolnym w Lipsku. Projekt zostanie nagrodzony w czerwcu 2026 r. drugą nagrodę w konkursie Leo-Trepp-Schülerpreis 2026.