Charlotte Charlaque i Toni Ebel

Od 2021 roku Fundacja Leo Treppa organizuje konkurs dla uczniów poświęcony różnym zagadnieniom z zakresu historii, kultury i religii żydowskiej. W 2026 roku konkurs odbywał się pod hasłem „Jeden naród. Wiele twarzy”.

Cztery z sześciu nagrodzonych projektów pochodziły z Saksonii. Jedno z dwóch drugich miejsc zajęło projekt „Charlotte Charlaque i Toni Ebel. Pionierki wyprzedzające swoje czasy” z klasy GsGy24-1 szkoły im. Ruth Pfau w Lipsku.

Charlotte Charlaque i Toni Ebel były pionierkami i wyznaczającymi trendy.

Charlaque (1892–1963) dorastała w Berlinie w rodzinie żydowskiej, później mieszkała w Stanach Zjednoczonych, ale w latach 20. XX wieku powróciła do Berlina. W latach 1929–1931 Charlotte poddała się jednych z najwcześniejszych znanych zabiegów zmiany płci w Instytucie Seksuologii w Berlinie.

Ebel (1881–1961) również dorastała w Berlinie i została malarką. Urodzona jako Hugo Otto Arno Ebel, w 1916 roku została powołana do służby wojskowej i walczyła podczas I wojny światowej. W 1928 roku otrzymała „zaświadczenie o transwestytyzmie”, które pozwalało jej publicznie występować jako kobieta. Jej wniosek o zmianę nazwiska złożony w 1929 roku został jednak odrzucony. W latach 1929–1932 poddała się kilku operacjom zmiany płci w Instytucie Seksuologii.

W Instytucie Charlotte i Toni spotykają się i zakochują w sobie. Zamieszkują razem. W 1933 roku Toni – w proteście przeciwko dojściu nazistów do władzy i z miłości do Charlotte – przechodzi na judaizm. W 1934 roku obie uciekają do Czechosłowacji. W marcu 1942 roku Charlotte Charlaque zostaje aresztowana, ale dzięki staraniom i pomocy szwajcarskiego dyplomaty udaje się ją uratować i trafia do Nowego Jorku. Tam zarabia na życie jako aktorka i umiera w 1963 roku w nędzy.

Toni Ebel pozostaje sama w Pradze, po wojnie wraca do Berlina i po utworzeniu nowych państw pozostaje we wschodniej części miasta. Pracuje jako malarka, tworząc przede wszystkim portrety i pejzaże. Umiera w 1961 roku w Berlinie.

Ogromną zasługą tego projektu jest zwrócenie uwagi na dwie kobiety, znane dotychczas jedynie w kręgach ekspertów. Charlotte Charlaque i Toni Ebel stanowią imponujący przykład tego, że dyskusje na temat płci kulturowej i biologicznej, tożsamości oraz różnorodności nie są bynajmniej nowym zjawiskiem, lecz były prowadzone już w latach 20. XX wieku, a tożsamości te były wówczas aktywnie przeżywane. Pokazują one również dwie ścieżki życia żydowskich kobiet w burzliwych czasach XX wieku.